Szpital w Lipsku walczy z limitami NFZ. Dyrektor Jolanta Borek-Roczniak wyjaśnia sytuację placówki

Wywiad przeprowadzony z dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Lipsku, Jolantą Borek – Roczniak, dotyczy trudnej sytuacji finansowej szpitali powiatowych, mechanizmów finansowania ochrony zdrowia przez NFZ oraz lokalnych wyzwań i planów naprawczych placówki. Wywiad przeprowadziła Pani Irena Kościelecka – Bajowska i był emitowany na antenie Twojego Radia Lipsko.

Rozmowa skupia się na wyjaśnieniu pacjentom i mieszkańcom regionu przyczyn problemów finansowych lipskiego szpitala. Pani dyrektor tłumaczy, dlaczego placówki medyczne zmagają się z deficytem, jak zmieniają się zasady rozliczania świadczeń przez NFZ, w jaki sposób szpital stara się optymalizować koszty oraz jak te czynniki wpływają na bieżące funkcjonowanie poradni i oddziałów.

Co to są nadwykonania?

Nadwykonania to świadczenia medyczne (porady, zabiegi, badania) wykonane przez szpital lub poradnię ponad limit i wartość kontraktu określone w umowie z Narodowym Funduszem Zdrowia.

• • Zasada działania: Porady w Ambulatoryjnej Opiece Specjalistycznej (AOS) są co do zasady świadczeniami nielimitowanymi – oznacza to, że szpital przyjmujący pacjentów ponad wyznaczony plan powinien otrzymać za nich zwrot środków z NFZ.

• • Problem płynności: NFZ nie wypłaca tych pieniędzy na bieżąco, a wypłaty są tylko częściowe:

    • W 2023 roku szpitalowi zapłacono jedynie 59% nadwykonań (41% – ponad 2,3 mln zł – pozostało niezapłacone).

    • W I półroczu 2024 roku wygenerowano 1,5 mln zł nadwykonań, z czego NFZ pokrył tylko 49,8%.

  • Zmiana przepisów (lipiec 2024 r.): Nowe zarządzenie Prezesa NFZ wydłużyło terminy rozliczeń. Płatności za większość nadwykonań przesunięto na koniec okresu rozliczeniowego (po zamknięciu roku), nie dając przy tym gwarancji, czy i w jakiej części zostaną one ostatecznie sfinansowane.

Dlaczego szpital ogranicza przyjęcia i jak to wygląda w Lipsku?

Ograniczenia przyjęć wynikają bezpośrednio z faktu, że udzielanie świadczeń ponad limit wiąże się z ryzykiem braku zapłaty ze strony NFZ przy jednoczesnym ponoszeniu przez szpital realnych kosztów (zużycie sprzętu, badania, media, koszty osobowe).

Sytuacja w szpitalu w Lipsku:

• • Brak masowego odwoływania wizyt: Mimo niekorzystnych przepisów dyrekcja i lekarze podjęli decyzję o dalszym przyjmowaniu pacjentów ponad limit na własne ryzyko finansowe.

  • Niewielkie ograniczenia: Drobne zmniejszenie liczby przyjmowanych pacjentów dotyczy jedynie dwóch poradni: okulistycznej oraz kardiologicznej.

• Procedury diagnostyczne: Zarządzenie NFZ obniżyło finansowanie nadwykonań w badaniach kosztochłonnych (np. endoskopia) do 60% ich wartości (poniżej kosztów wytworzenia), co zmusza szpital do ścisłego monitorowania i częstszego przesuwania terminów badań niepilnych.

Główne wnioski

• • Systemowy problem finansowania: Koszty funkcjonowania szpitala (rosnące ceny energii, usług, towarów oraz ustawowe podwyżki najniższych wynagrodzeń pracowników medycznych i niemedycznych) rosną znacznie szybciej niż wyceny świadczeń i środki przekazywane przez NFZ.

  • Sytuacja finansowa placówki: Szpital w Lipsku posiada ujemny wynik finansowy, zobowiązania wymagalne (ok. 1 mln zł zobowiązań zewnętrznych) oraz zaległości w Funduszu Świadczeń Socjalnych.

  • Plan naprawczy i optymalizacja: Placówka opracowała własny plan naprawczy (przyjęty pozytywnie przez NFZ i Wojewodę). Obejmuje on dostosowanie bazy łóżkowej do zmian demograficznych – m.in. zmniejszenie liczby łóżek na oddziałach ginekologiczno-położniczym (spadek liczby porodów z ponad 400 do około 134 rocznie) oraz dziecięcym.

• Inwestycje z funduszy zewnętrznych: Szpital pozyskuje środki z projektów unijnych i rządowych (modernizacja sterylizatorni, zakupy sprzętu, programy obronnościowe/szpital przyjazny wojsku) przy wsparciu Starostwa Powiatowego w Lipsku, które pokrywa wkłady własne.

• Przejście na procedury Jednego Dnia: Część zabiegów chirurgicznych od lipca 2024 r. musi być realizowana w trybie jednodniowym (do 12 godzin), co wpisuje się w ogólnokrajową tendencję skracania hospitalizacji.

• Znaczenie szpitala dla rynku pracy: ZZOZ w Lipsku jest największym pracodawcą w regionie (zatrudnia ok. 550 osób, z czego blisko 400 na umowę o pracę), dlatego dyrekcja dąży do ochrony miejsc pracy i łączenia dobra pacjentów z dobrem personelu.

• Podejście do zdrowia i profilaktyki: Wywiad kończy się apelem o dbanie o zdrowie, budowanie relacji międzyludzkich, aktywność fizyczną i umysłową oraz redukcję stresu (odwołanie do koncepcji tzw. „Niebieskich Stref” długowieczności).