Przemiał HDPE może być wykorzystywany jako surowiec do produkcji wielu wyrobów technicznych, ale jego właściwości nie wynikają wyłącznie z oznaczenia polimeru. Duże znaczenie ma rodzaj produktów, z których powstał, sposób ich wcześniejszego użytkowania oraz dokładność sortowania i oczyszczania. Materiał odzyskany z koszy może różnić się od przemiału pochodzącego z opakowań po chemii gospodarczej, mimo że oba strumienie zawierają polietylen wysokiej gęstości. Producent powinien znać te różnice przed wprowadzeniem surowca do procesu.

Czym wyróżnia się HDPE pochodzące z koszy?

Kosze, skrzynki i podobne elementy użytkowe są zazwyczaj projektowane z myślą o zachowaniu sztywności oraz odporności na uszkodzenia mechaniczne. Po zakończeniu eksploatacji mogą stać się źródłem tworzywa przeznaczonego do recyklingu materiałowego. Odpady wymagają jednak rozpoznania polimeru, usunięcia elementów obcych, umycia oraz rozdrobnienia do frakcji odpowiedniej dla dalszego przetwarzania. Przemiał uzyskany z takich wyrobów występuje często jako mieszanka kolorów. Nie musi to być problemem w produkcji elementów technicznych, które mogą mieć barwę szarą, czarną lub inną uzyskaną przez odpowiednie zabarwienie materiału. Wielobarwna frakcja ogranicza jednak możliwość wytwarzania bardzo jasnych produktów, dlatego kolor powinien zostać uwzględniony już podczas projektowania nowego wyrobu. Informacje o dostępnych przemiałach, regranulatach i pozostałych obszarach działalności firmy znajdują się na stronie proip-tworzywa.pl. PROiP Sp. z o.o. oferuje między innymi przemiał HDPE pozyskiwany z koszy po selektywnej zbiórce. Materiał przechodzi proces sortowania, mycia i rozdrabniania, zanim może zostać wykorzystany jako surowiec wtórny lub składnik mieszanki produkcyjnej.

Jak wygląda przemiał z opakowań po chemii gospodarczej?

Drugim źródłem HDPE mogą być butelki, pojemniki i bańki po środkach czystości, szamponach, żelach czy płynach używanych w gospodarstwach domowych. Takie opakowania mają inne kształty i historię użytkowania niż kosze. Przed przetworzeniem muszą zostać dokładnie opróżnione, posegregowane i oczyszczone. Szczególne znaczenie ma ograniczenie pozostałości zawartości, które mogłyby wpływać na zapach, barwę lub zachowanie materiału podczas przetwórstwa. Do frakcji HDPE nie powinny trafiać opakowania wykonane z PET, PS ani innych polimerów. Problemem mogą być również nakrętki, uszczelki, pompki, metalowe sprężyny i etykiety wykonane z odmiennych materiałów. Część tych elementów można oddzielić podczas sortowania i mycia, ale czystość końcowego przemiału w dużej mierze zależy od jakości materiału wejściowego. Pochodzenie z opakowań po chemii gospodarczej nie oznacza automatycznie, że przemiał zachowa parametry dowolnego pierwotnego HDPE. Poszczególne butelki mogą być produkowane z różnych odmian tworzywa i zawierać barwniki lub dodatki. Gotową partię należy więc oceniać na podstawie jej rzeczywistych właściwości, a nie tylko nazwy odpadu, z którego została uzyskana.

Jakie parametry warto sprawdzić przed wdrożeniem przemiału?

Pierwszym kryterium jest czystość materiału. Widoczne fragmenty metalu, drewna, papieru lub innych tworzyw mogą powodować wady powierzchni, pogarszać właściwości mechaniczne i zakłócać pracę urządzeń. Ważna jest także ilość pyłu oraz równomierność rozdrobnienia. Frakcja składająca się z płatków o bardzo zróżnicowanej wielkości może być trudniejsza do stabilnego dozowania. Należy również sprawdzić wilgotność, gęstość, zachowanie materiału po stopieniu oraz powtarzalność pomiędzy dostawami. Producent powinien określić, które parametry są najważniejsze dla jego technologii. Innych właściwości może wymagać wytłaczanie rur, innych formowanie skrzynek, a jeszcze innych produkcja donic lub osłon. Znaczenie ma też zapach. Jeżeli przemiał pochodzi z opakowań po produktach zapachowych, samo umycie nie zawsze całkowicie usuwa aromat obecny w tworzywie. W przypadku wyrobów technicznych może to nie mieć wpływu na funkcję produktu, lecz przy elementach używanych we wnętrzach lub przechowywanych w zamkniętych przestrzeniach powinno zostać ocenione podczas prób.

Czy przemiał może całkowicie zastąpić surowiec pierwotny?

Odpowiedź zależy od produktu, procesu i właściwości konkretnej partii. W części zastosowań technicznych przemiał HDPE może stanowić główny surowiec. W innych wykorzystuje się go jako dodatek do materiału pierwotnego lub bardziej jednorodnego tworzywa wtórnego. Udział należy dobrać na podstawie prób, a nie według jednej proporcji stosowanej we wszystkich wyrobach. Przed uruchomieniem regularnej produkcji warto wykonać serię testową. Powinna ona pokazać, jak materiał jest dozowany, uplastyczniany i formowany oraz czy gotowy element zachowuje wymagane wymiary. Kontroli mogą wymagać wytrzymałość, sztywność, odporność na uderzenia, skurcz i wygląd powierzchni. Jeżeli produkt będzie pracował na zewnątrz, trzeba dodatkowo uwzględnić warunki atmosferyczne oraz ewentualną potrzebę zastosowania odpowiednich dodatków. Nie każdy wyrób powinien powstawać z przemiału. Produkty podlegające szczególnym wymaganiom higienicznym, przeznaczone do kontaktu z żywnością lub wykorzystywane w odpowiedzialnych zastosowaniach wymagają osobnej oceny zgodności materiału. Surowca wtórnego nie należy stosować wyłącznie dlatego, że jest dostępny lub korzystny cenowo.

Do jakich wyrobów może trafić przemiał HDPE?

Materiał o odpowiednich parametrach może być wykorzystywany do wytwarzania rur i kanałów technicznych, donic, osłon, skrzynek transportowych oraz innych części wymagających sztywności i trwałości. Zakres zastosowań zależy od czystości, właściwości mechanicznych, koloru i technologii przetwarzania. Ten sam przemiał może dobrze sprawdzić się w masywnym elemencie ogrodowym, ale nie spełnić wymagań cienkościennego detalu o precyzyjnych wymiarach. Najlepsze rezultaty daje dopasowanie partii surowca do konkretnego produktu. Jeżeli wygląd ma mniejsze znaczenie, wielokolorowy przemiał może stanowić racjonalny wybór. Gdy liczy się powtarzalna barwa, gładka powierzchnia lub wąskie tolerancje, potrzebna będzie dokładniejsza kwalifikacja i kontrola dostaw. Pochodzenie przemiału HDPE nie przesądza samodzielnie o jego jakości, ale dostarcza ważnych informacji o możliwych właściwościach i ryzyku zanieczyszczeń. Materiał z koszy oraz surowiec z opakowań po chemii gospodarczej mogą znaleźć wartościowe zastosowania, jeżeli zostały właściwie przygotowane i przetestowane. Świadomy dobór pozwala wykorzystać potencjał tworzywa wtórnego bez rezygnacji z wymagań stawianych gotowemu produktowi.

Artykuł zewnętrzny