6 listopada 1939 roku Niemcy aresztowali 183 krakowskich naukowców, zaproszonych do Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie na wykład poświęcony niemieckiemu stosunkowi do nauki.
Wśród aresztowanych był również urodzony w Gardzienicach koło Ciepielowa prof. Adam Zdzisław Heydel, wybitny ekonomista, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wraz z innymi profesorami UJ oraz innych uczelni Krakowa został następnie uwięziony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.
Wydarzenie to wstrząsnęło międzynarodową opinią publiczną. Protestowali naukowcy m.in. z Hiszpanii, USA, Rumunii oraz Niemiec. Murem za uwięzionymi stanął papież Pius XII, … a nawet Benito Mussolini.
W wyniku międzynarodowych protestów, w lutym 1940 roku Heydel wraz z innymi profesorami, którzy ukończyli 40 lat, wyszedł na wolność. Wkrótce potem zaczął organizować ruch samokształceniowy i prowadzić działalność podziemną w rejonie Brzózy koło Radomia, gdzie jeszcze przed wojną przenieśli się Heydlowie.
Szybko jednak został dekonspirowany i wraz ze swoim bratem aresztowany przez Gestapo. Następnie został osadzony w więzieniu w Skarżysku-Kamiennej. Dostał propozycję podpisania Volkslisty, którą złożył mu komendant placu ppłk. von Heydel, rzekomo wywodzący się z tej samej saskiej rodziny, co Adam Heydel. Jednak profesor stanowczo ją odrzucił, twierdząc, że nic go nie łączy z narodem niemieckim.
Heydel został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie został rozstrzelany w zbiorowej egzekucji 14 marca 1941 r. Jego symboliczne miejsce pochówku znajduje się na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Świadkiem ostatnich chwil życia prof. Adam Heydla był Władysław Bartoszewski, który tak wspominał to zdarzenie:
Było to w marcu 1941 r., poszedłem do niego, rozmawialiśmy o Norwidzie, o nim samym (…). W pewnym momencie do budynku weszło SS. Umówiliśmy się z profesorem na dokończenie rozmowy na później. Do tego nie doszło, bo profesora zabrano i dwie godziny później rozstrzelano.
Adam Heydel pozostawił po sobie nie tylko wiele prac z dziedziny ekonomii, ale napisał również biografię Jacka Malczewskiego, z którym był spokrewniony.
Źródło: Paweł Bernaciak.
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis