Polska po odzyskaniu niepodległości jako suwerenne państwo z trudem budowało swój autorytet, nie ustrzegając się jednak błędów. Zdarzali się niekompetentni urzędnicy, a nieuznawanie starych, często niepisanych praw rodziło konflikty.
W dniu 8 stycznia 1923 r. w Dziurkowie (gm. Solec nad Wisłą) doszło do starcia przypominającego Reymontowską bitwę o las opisaną w Chłopach. Otóż włościanie z Dziurkowa i Sadkowic posiadali stare prawo bezpłatnego korzystania z drzewa w okolicznym lesie, również dekret uwłaszczeniowy potwierdzał serwituty leśne. Prawo korzystania z lasów szanowali wszyscy starostowie soleccy, a przestała odrodzona Rzeczpospolita.
Urzędowe próby ograniczenia praw chłopów spotkały się ze zdecydowanym oporem, tym bardziej że był to czas, gdy po zniszczeniach wojennych na wsi potrzebne były nowe zabudowania gospodarskie i domy. Ponieważ pisanie pism protestacyjnych nie dawało rezultatów, chłopi postanowili zawalczyć o swoje prawa, co skończyło się strzałami policji – 5 protestujących zginęło, a 12 zostało rannych.
Twarda postawa ludności, mimo kar sądowych i więzień, spowodowała, że władze przyznały część lasu mieszkańcom walecznych wsi. Wydarzenie odbiło się szerokim echem w regionie i w całym kraju.
Śladem po tej walce jest pomnik wzniesiony w latach 60. ze znamiennym napisem: Pamięci bojowników o wyzwolenie społeczne mieszkańców wsi Dziurków i Sadkowice poległych w styczniu 1923 r. w walce z reżimem sanacyjnym – mieszkańcy powiatu lipskiego.
Źródło: Cz. Barański, K. Furmanek, M, Łata, Tradycja Mazowsza. Powiat Lipski. Przewodnik subiektywny, Mazowiecki Instytut Kultury, Warszawa 2016, s. 45.
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis