Od 1 stycznia 2026 wchodzą zmiany dla sołtysów

Od 1 stycznia 2026 r. wejdą w życie największe od lat zmiany dotyczące funkcjonowania i pozycji sołtysów w Polsce. Nowelizacja przepisów znacząco wzmacnia rolę sołtysa, daje nowe uprawnienia, ale i nakłada szereg nowych obowiązków, mających na celu profesjonalizację i podniesienie rangi tej funkcji w lokalnych społecznościach.​

• Sołtysi zyskują prawo do zarządzania mieniem komunalnym sołectwa, jak świetlica wiejska, plac zabaw czy teren rekreacyjny – pod warunkiem upoważnienia przez wójta. Upoważnienie to dokładnie określa zakres kompetencji i rodzaje umów, które sołtys może zawierać w imieniu sołectwa.​

• 

  Sołtysi będą mieć prawo uczestniczenia nie tylko w sesjach rady gminy, ale także w posiedzeniach jej komisji. Choć nadal nie zyskają prawa głosu, ich obecność pozwala lepiej przedstawiać potrzeby mieszkańców i wsi przy podejmowaniu decyzji o inwestycjach lub gospodarce funduszami sołeckimi.​

• Możliwość powoływania konwentów sołtysów – doradczych gremiów wspierających wójta, w których przewodniczący wszystkich jednostek pomocniczych (sołtysi, przewodniczący osiedli i dzielnic) mogą opiniować kluczowe sprawy gminy.​

Nowe obowiązki i standardy ochrony

• Po raz pierwszy wprowadzono obowiązek ubezpieczenia cywilnego (OC) i następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) dla każdego sołtysa, realizowany przez gminę. Ubezpieczenie chroni sołtysa podczas wykonywania obowiązków służbowych, takich jak inkaso podatków, organizacja spotkań czy zarządzanie majątkiem sołectwa.​

• Sołtysi muszą rzetelnie wykazywać się nowymi kompetencjami – jak np. zawieranie umów, wypełnianie dokumentacji czy zarządzanie przekazanym mieniem.

Zmiany w funduszu sołeckim

• Nowelizacja upraszcza procedury korzystania z funduszu sołeckiego. Wójt może odrzucić tylko te wydatki z wniosku, które nie spełniają ustawowych kryteriów, a nie cały dokument. Minimalizuje to ryzyko utraty środków przez sołectwa z powodu pojedynczych błędów formalnych.​

• Zebranie wiejskie może uzupełnić lub poprawić odrzucone zadania z wniosku, a sołtys otrzyma aż 14 dni (zamiast dotychczasowych 7) na ponowne ich złożenie.​

Cel zmian i ich znaczenie

Zmiany mają na celu uczynienie z sołtysa rzeczywistego gospodarza i partnera samorządu gminnego oraz lepszą ochronę i docenienie jego roli w społeczności. Nowe przepisy mają również zwiększyć efektywność wykorzystywania środków sołeckich i zachęcić mieszkańców do aktywnego udziału w sprawach swojej miejscowości.​

Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim