Kalendarium odzyskiwania niepodległości



Czas czytania: 3 min.

8 stycznia 1918

Prezydent USA Woodrow Wilson w orędziu noworocznym ogłosił 14 punktów stanowiących, jego zdaniem, fundament powojennego ładu międzynarodowego. W 13 punkcie stwierdził, że powinno powstać niepodległe Państwo Polskie z bezpiecznym dostępem do morza, obejmujące ziemie zamieszkałe przez ludność bezsprzecznie polską.

7 października 1918

Wobec coraz gorszej sytuacji Niemiec na froncie zachodnim Rada Regencyjna proklamowała powstanie niepodległego Państwa Polskiego, które zbudowane miało być zgodnie z założeniami opisanymi w trzynastym punkcie orędzia Wilsona.

19 października 1918

Na Śląsku Cieszyńskim powstaje polska Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego.

28 października 1918

W związku z deklaracją Karola I o federalizacji monarchii habsburskiej w Krakowie ukształtowała się Polska Komisja Likwidacyjna na czele z Wincentym Witosem.

7 listopada 1918

W Lublinie lewica niepodległościowa i ludowcy powołali niezależny od Rady Regencyjnej Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele.

10 listopada 1918

Józef Piłsudski  dotarł do Warszawy.

11 listopada 1918

W wagonie kolejowym w lesie pod francuskim Compiègne podpisano rozejm pomiędzy państwami ententy a Cesarstwem Niemieckim kończący I wojnę światową. Pozbawiona autorytetu Rada Regencyjna postanawia oddać Piłsudskiemu władzę nad tworzącym się wojskiem.

14 listopada 1918

Rada Regencyjna zdecydowała się na oddanie Józefowi Piłsudskiemu władzy cywilnej.

18 listopada 1918

Józef Piłsudski powołał koalicyjny rząd na czele z socjalistą Jędrzejem Moraczewskim.

22 listopada 1918

Wydany został dekret o władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, w myśl którego Polska stała się republiką.

16 stycznia 1919

Do dymisji podał się rząd Jędrzeja Moraczewskiego. W wyniku porozumienia z Józefem Piłsudskim powołany został rząd z popieranym przez endecję i ludowców Ignacym Paderewskim na czele. Dzięki tej nominacji udało się stworzyć rząd popierany przez główne siły polityczne. Nowa Rada Ministrów zostaje również uznana przez Komitet Narodowy Polski, a za nim przez ententę. Polska zostaje oficjalnie uznana za państwo niepodległe.

18 stycznia 1919

Rozpoczęła się konferencja pokojowa w Paryżu. W jej ramach 27 zwycięskich państw ustalić miało powojenny ład w Europie. Ważną kwestią było uzgodnienie granic nowopowstałych krajów, w tym Polski.

26 stycznia 1919

Odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. Sejm wybrany został w wyborach pięcioprzymiotnikowych – powszechnych, równych, tajnych, bezpośrednich i proporcjonalnych. Ordynacja usankcjonowała też prawa wyborcze dla kobiet.

28 czerwca 1919

Zawarty został traktat pokojowy w Wersalu. Na jego mocy Polsce przyznane zostało Pomorze Gdańskie bez Gdańska i Wielkopolska. Na Górnym Śląsku, Warmii i Mazurach odbyć się miały plebiscyty. Gdańsk zyskał status wolnego miasta. Konferencja pokojowa uznała polską administrację tymczasową nad Galicją Wschodnią. Polska otrzymała na 25 lat mandat na zarządzanie prowincją przy zachowaniu jej autonomiczności. Po tym okresie w Galicji miał się odbyć plebiscyt.

10 lutego 1920

Zaślubiny Polski z morzem. Na mocy Traktatu Wersalskiego w granicach Polski znalazła się część Pomorza, z dostępem do morza na odcinku około 140 km, a Gdańsk ogłoszono Wolnym Miastem. Polscy żołnierze, pod dowództwem Józefa Hallera, wkroczyli na Pomorze. Zaczynając w okolicach Działdowa i Golubia, od 17 stycznia 1920 systematycznie zajmowali kolejne tereny, aż dotarli do Bałtyku. Oficjalnym zwieńczeniem starań była uroczysta ceremonia w Pucku 10 lutego 1920, gdy gen. Haller wrzucił w morskie wody obrączkę zaślubinową.

10 lipca 1920

W trakcie konferencji w Spa premier Władysław Grabski zgodził się na warunki podyktowane przez premiera Wielkiej Brytanii Davida Lloyd George’a. Za cenę pomocy ententy w wojnie z bolszewikami Polacy mieli wyrazić zgodę na ustanowienie granicy wschodniej na tzw. linii Curzona.

11 lipca 1920

Odbył się plebiscyt na Warmii i Mazurach. Referendum zostało przez Polskę przegrane. Warmia i Mazury, oprócz nielicznych pogranicznych wsi, pozostały częścią Niemiec.

17 marca 1921

Sejm Ustawodawczy uchwalił konstytucję marcową. Ustawa zasadnicza regulująca ustrój państwa stanowiła fundament ustrojowy aż do 1935 roku. Zgodnie z jej postanowieniami Polska była republiką z systemem demokracji parlamentarnej i trójpodziałem władzy.

Niepodległa – stulecie odzyskania niepodległości i odbudowy polskiej państwowości

Wspieraj MojeLipsko – pomóż nam się rozwijać




Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.