Radon w powiecie lipskim – przekroczenia

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lipsku informuje, że po analizie otrzymanych raportów z przeprowadzonych pomiarów średniorocznego stężenia radonu  w powietrzu w wytypowanych budynkach użyteczności publicznej wynika, że pomiary wykazały przekroczenia poziomu odniesienia:

• w roku 2021 – w 3 budynkach,
• w roku 2023 – w 2 budynkach.

 

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lipsku zalecił  w budynkach użyteczności publicznej, gdzie pomiary wykazały przekroczenia poziomu odniesienia m.in.:

– zapewnienie odpowiednio wydajnej i skutecznej wentylacji w pomieszczeniach,

– częste wietrzenie pomieszczeń,

– przeprowadzenie kontroli przewodów kominowych i wentylacyjnych, drożności kratek wentylacyjnych, sprawności mechanizmów umożliwiających częściowe uchylanie okien, częste wentylowanie pomieszczeń oraz korzystanie z innych pomieszczeń.

 

Źródłem radonu w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi są:

• materiały budowlane pochodzenia mineralnego,
• radon przenikający z gruntu, oraz
• woda wodociągowa,
• gaz ziemny.

Radon naturalnie uwalniany z podłoża, dostaje się do budynku wraz z powietrzem zasysanym z gruntu:

• przez szczeliny w fun­damentach,
• spękania w murach budynku i podłodze,
• studzienki kanalizacyjne,
• nieszczelności wokół rur wodno-kanalizacyjnych, przewodów elektrycznych,
• złącza konstrukcyjne,
• z materiałów budowlanych.

 

Radon obecny jest w każdym budynku i mieszkaniu w różnych stężeniach
w zależności od budowy geologicznej terenu, na któ­rym jest posadowiony. Stężenie radonu jest różne w różnych regionach, różni się pomiędzy sąsiednimi budynkami, jak również w różnych pomieszczeniach tego samego domu czy mieszkania.

Głównym skutkiem występowania podwyższonych stężeń radonu w pomieszczeniach są choroby nowotworowe układu oddechowego. Radon dostaje się do organizmu człowieka, głównie wraz z wdychanym powietrzem atmosferycznym. Według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia, ang. World Health Organization) i Agencji Ochrony Środowiska (ang. Environmental Protection Agency, EPA) ekspozycja na radon w pomieszczeniach jest uważana za drugi po paleniu tytoniu czynnik ryzyka wystąpienia nowotworu płuc u osób palących oraz jako pierwszy u niepalących.

Zgodnie z ustawodawstwem poziom odniesienia dla średniorocznego stężenia promieniotwórczego radonu w pomieszczeniach wynosi 300 Bq/m³. Jednakże, organizacje międzynarodowe, w tym Światowa Organizacja Zdrowia, rekomendują poziom referencyjny 100-300 Bq/m³ i sugerują podejmowanie dalszych kroków zmierzających do redukcji stężenia radonu.

Radon jest pierwiastkiem naturalnie występującym w przyrodzie. Nie można go, więc całkowicie wyeliminować, ale można kontrolować i zmniejszać jego stężenie w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi.

 

W celu minimalizacji stężenia radonu w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi można zastosować dostępne środki techniczne

W przypadku budowy nowych budynków zalecane są pomiary stężenia radonu jeszcze przed przystąpieniem do budowy.

Na etapie budowy, można zastosować:

• specjalną konstrukcję fundamentów ze wzmocnionymi krawędziami, zapobiegającą nieszczelności między płytą i ścianami, którymi radon może wnikać do wnętrza,
• uszczelnianie fundamentów i zastosowanie systemu wentylacji jednocześnie. Konstrukcja taka składa się z rur montowanych przed wylaniem płyty fundamentowej oraz układania mat izolacyjnych,
• grubą, szczelną płytę fundamentową i wymuszoną wentylację pod płytą oraz częściową wymianę grunt pod fundamentem,
• materiały budowlane, w których nie stwierdzono podwyższonych stężeń pierwiastków promieniotwórczych.

 

W istniejących już budynkach można zastosować następujące metody:

• likwidacja nieszczelności w fundamentach, podłogach lub ścianach oraz wokół instalacji doprowadzających media. Można w tym celu zastosować silikon, jak również folie i papy antyradonowe, np. pokrycie ścian tynkiem cementowo-wapiennym i podwójną warstwą farby olejnej zmniejsza współczynnik ekshalacji radonu o około 75%, farba emulsyjna o około 35%, a farba klejowa o około 20%,
• częste i długotrwałe wietrzenie przez otwarcie okien. Wietrzenie powoduje, że ciśnienie powietrza i stężenie radonu w pomieszczeniu zrównują się
  z ciśnieniem atmosferycznym i stężeniem radonu w powietrzu na zewnątrz budynku,
• zwiększenie częstości wymian powierza za pomocą mechanicznego systemu wentylacyjnego. Zadaniem wentylacji nawiewowo-wywiewnej jest wymiana powietrza. W miejsce wywiewanego „zużytego” powietrza napływa „świeże”, które równocześnie zawiera mniej radonu,
• zmniejszenie stężenia radonu w budynkach przez zastosowanie tzw. studni radonowej. Pod fundamentami lub obok budynku instaluje się wentylatory
  o dużej mocy, które wysysają powietrze glebowe spod budynku i wyrzucają je do atmosfery na wysokość około 2 m. W ten sposób obniżają ciśnienie powietrza w podłożu,
• zmniejszenie stężenia radonu w powietrzu pomieszczeń można osiągnąć także stosując system poduszki powietrznej. Metoda polega na wypompowaniu powietrza z wnętrza budynku pod jego fundamenty. W związku z tym, że powietrze glebowe jest wypychane spod fundamentów przez powietrze wnętrza budynku, w którym stężenie radonu jest niższe, stężenie radonu w podłożu obniża się, a co za tym idzie także stężenie radonu w budynku ulega zmniejszeniu,
• podwyższenie ciśnienia przez zastosowanie instalacji nawiewu z poddasza, wytwarzającej nadciśnienie w budynku w celu zmniejszenia wpływu efektu kominowego oraz wiatru. Zapobiega to zasysaniu radonu z podłoża,
• wentylację przestrzeni podpodłogowej – usuwa poza budynek radon, który przeniknął z podłoża, uniemożliwiając jego przejście do wyżej położonych pomieszczeń. Wentylacja taka wymaga istnienia powierzchni podpodłogowej, którą można przewietrzać w sposób naturalny lub wymuszony,
• depresję podpodłogową (pułapkę radonową), która uważana jest za najskuteczniejszy czynnik redukujący stężenie radonu w budynkach Jest to wgłębienie w kształcie studzienki (studni radonowej) w gruncie pod budynkiem lub w piwnicy z wentylatorem wyciągającym powietrze poza budynek, a więc wytwarzającym we wgłębieniu podciśnienie. Radon wysysany jest z przestrzeni pod budynkiem zanim przeniknie do wnętrza,
• wysysanie za pomocą odpowiedniej instalacji powietrza zawierającego radon spod płyty fundamentowej. Wysysanie powietrza jest najbardziej wydajne w przypadku braku litej płyty betonowej. Jeśli płyta istnieje wysysanie następuje przez szczeliny, pęknięcia i inne nieszczelności,
• wymiana gruntu wokół budynku na grunt zawierający znacznie mniej izotopu radu, z którego powstaje radon. Należy dodatkowo zastosować izolację i drenaż.