JDG i umowy zlecenia wliczane do stażu pracy – jest podpis prezydenta!

Czas czytania: 5 min.

Prezydent Polski podpisał nowelizację Kodeks pracy, która zmienia zasady liczenia stażu pracy. Zmiana ma istotne znaczenie dla pracowników — w tym m.in. w zakresie dodatku stażowego, długości urlopu wypoczynkowego, nagród jubileuszowych oraz uprawnień wymagających określonego długoletniego doświadczenia.

Nowe przepisy mają na celu wyrównanie różnic w traktowaniu pracowników, którzy zdobywali doświadczenie zawodowe w różnych formach — poza tradycyjną umową o pracę — do tej pory mniej korzystnych z punktu widzenia naliczania stażu.

Poniżej szczegółowo omawiamy co się konkretnie zmienia, kiedy zmiany wejdą w życie, jakie są warunki, komu przysługuje ponowne przeliczenie stażu, jakie mogą być konsekwencje — oraz jakie wyzwania stoją przed pracownikami i pracodawcami.

Rozszerzenie definicji stażu pracy

Według nowych przepisów, do stażu pracy — który dotychczas zwykle oznaczał okresy zatrudnienia w ramach umowy o pracę — będą wliczane także inne formy aktywności zawodowej.

Poniżej główne grupy okresów, które będą wliczane:

• Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

• Okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą działalność w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.

• Okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o świadczenie usług lub pozostawania osobą współpracującą.

• Okresy członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych.

• Udokumentowane okresy wykonywania pracy zarobkowej za granicą (innej niż zatrudnienie).

• Dodatkowo, w nowelizacji uwzględniono także okresy służby w takich formacjach jak Straż Marszałkowska i Służba Celno‑Skarbowa.

Wsteczność – „retroaktywne” uwzględnienie stażu

Bardzo istotna zmiana: przepisy pozwalają na wliczenie także okresów sprzed wejścia w życie ustawy — czyli doświadczenia już zdobytego w formach, które do tej pory nie były wliczane. Pracownicy będą mieli możliwość ponownego przeliczenia swojego stażu.

Wejście w życie i rozłożenie zmian

• Dla pracodawców z sektora finansów publicznych nowelizacja wejdzie w życie od 1 stycznia 2026 r..

• Dla pozostałych pracodawców — od pierwszego dnia miesiąca po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Skutki dla dodatku stażowego i innych uprawnień

Dodatek stażowy

Dodatek stażowy to składnik wynagrodzenia przysługujący pracownikowi z tytułu osiągnięcia określonego okresu zatrudnienia/stażu. W wielu firmach regulowany był na podstawie umowy o pracę, regulaminu wynagradzania lub porozumienia zbiorowego.

Dzięki nowym przepisom:

• Pracownicy, którzy dotąd mieli za sobą lata działalności gospodarczej, umów zlecenia, pracy za granicą, będą mogli uwzględnić je w stażu i tym samym szybciej uzyskać prawo do dodatku stażowego.

• W sektorze budżetowym (np. pracownicy samorządowi, urzędy), gdzie dodatek stażowy często zależy od długości stażu, zmiana może być szczególnie istotna.

• Ponieważ staż wpływa także na inne uprawnienia (patrz poniżej), zwiększony staż oznacza możliwość wcześniejszego prawa do dodatku stażowego.

Urlop wypoczynkowy

Sta­ż pracy wpływa także na prawo do urlopu: obecnie pracownik ma prawo do 20 dni urlopu, jeśli jego staż nie przekracza 10 lat, a 26 dni, jeśli jest powyżej 10 lat. Po zaliczeniu dodatkowych okresów (z umów zlecenia, działalności gospodarczej) staż ten może zostać wydłużony — co daje prawo do dłuższego urlopu. Przykład: pracownik z 7 latami umowy o pracę + 4 lata „poprzedniej” działalności = 11 lat stażu → 26 dni urlopu (zamiast 20) po wejściu przepisów.

Nagrody jubileuszowe, dostęp do stanowisk wymagających doświadczenia

Zmiana stażu oznacza, że pracownicy mogą szybciej osiągnąć progi uprawnień do nagród jubileuszowych (które w wielu zakładach są związane ze stażem) oraz będą mieć lepsze szanse przy stanowiskach wymagających określonego doświadczenia zawodowego.

Zlikwidowanie nierówności w traktowaniu pracowników

W uzasadnieniu nowelizacji wskazano, że celem jest wyrównanie szans: dotychczas osoby realizujące pracę w formach innych niż klasyczna „umowa o pracę” (np. działalność gospodarcza, umowy cywilnoprawne) były często gorsze traktowane w kontekście stażu i związanego z tym uprawnienia.

Odzwierciedlenie rzeczywistego doświadczenia zawodowego

W praktyce wiele osób zdobywało lata doświadczenia mimo nieposiadania umowy o pracę — a takie okresy nie były licz­zone do stażu. Nowe regulacje mają to zmienić, doceniając różne formy aktywności zawodowej.

Rozwój rynku pracy i zmiana form zatrudnienia

Rynek pracy w Polsce — jak i na świecie — od lat zmienia się pod względem form zatrudnienia: coraz częściej stosowane są umowy cywilnoprawne, samozatrudnienie, współpraca. Nowelizacja to wyraz dostosowania prawa pracy do tych zmian.

Udokumentowanie okresów wliczanych do stażu

Aby okresy działalności gospodarczej, umów cywilnoprawnych, pracy za granicą mogły być wliczone, wymagane będzie ich udokumentowanie. Zazwyczaj zaświadczeniem wydawanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jeśli ZUS nie będzie mógł wydać takiego zaświadczenia — pracownik będzie mógł udowodnić staż „własnymi dokumentami”.

Termin na zgłoszenie wniosków

Pracownicy, którzy chcą skorzystać z uwzględnienia okresów wcześniejszych, powinni złożyć odpowiednie wnioski i dokumenty — możliwe, że istnieje termin (np. 24 miesiące od wejścia w życie ustawy) na zgłoszenie.

Różne terminy dla sektora publicznego i prywatnego

Jak wspomniano: wejście w życie przepisów dla sektora publicznego od 1 stycznia 2026 r., a dla sektora prywatnego — 1. dnia miesiąca po 6 miesiącach od publikacji ustawy. Pracodawcy i pracownicy w przedsiębiorstwach powinni zwrócić uwagę na harmonogram.

Wpływ dla pracodawców

Pracodawcy muszą przygotować się na:

• zmiany w ewidencjonowaniu stażu pracowników,

• możliwość konieczności ponownego przeliczenia stażu i wynikających z tego świadczeń (urlopy, dodatki) — co może wpływać na koszty,

• konieczność współpracy w zakresie wydawania informacji i dokumentów potrzebnych pracownikom.

Przykłady i możliwe sytuacje

• Pracownik, który przez 5 lat prowadził działalność gospodarczą, następnie podpisał umowę o pracę i pracował kolejne 3 lata — po wejściu w życie ustawy może wliczyć te 5 lat do stażu i mieć np. 8 lat stażu zamiast 3 lat.

• Osoba, która przez lata wykonywała umowy zlecenia (np. współpracowała z firmą jako zleceniobiorca) i teraz zostaje zatrudniona na umowę o pracę – nowe przepisy umożliwiają, by te lata także były wliczane.

• Dzięki temu możliwe jest, że pracownik szybciej uzyska np. dodatkowy dzień urlopu lub prawo do wyższego dodatku stażowego (lub prawa w zasadzie do jego uzyskania).

Ograniczenia i uwagi krytyczne

• Wliczenie stażu nie nastąpi automatycznie — pracownik musi zgromadzić dokumenty i złożyć wniosek.

• Okresy muszą być udokumentowane — nie każda forma aktywności zostanie zaliczona bez odpowiednich dowodów. Przykładowo praca za granicą musi być udokumentowana.

• W praktyce może to oznaczać, że osoby starsze lub takie, które działalności prowadziły dawno temu, mogą mieć trudności z uzyskaniem dokumentów.

• Wpływ na realne dodatki stażowe i urlopy będzie zależał od wewnętrznych regulaminów pracodawców — mimo iż prawo przewiduje wliczenie stażu, to sposób liczenia dodatku zależy od zakładu pracy.

• Koszty dla pracodawców w związku z dostosowaniem mogą być znaczące, co może być krytykowane w odniesieniu do sektora prywatnego.