Akcyza na alkohol i opłata cukrowa w górę

Czas czytania: 2 min.

Ministerstwo Finansów ogłosiło plan podniesienia akcyzy na alkohol w dwóch krokach: o 15% od 1 stycznia 2026 r. i o kolejne 10% od 1 stycznia 2027 r., względem stawek z 2025 r.

Równolegle resort zapowiedział aktualizację opłaty cukrowej (w tym dopłat za kofeinę/taurynę), znacząco podnosząc elementy stałe i zmienne tej daniny oraz zwiększając maksymalny pułap na litr napoju.

Podwyżka dotyczy: alkoholu etylowego, piwa, wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich.

• Harmonogram:

  • +15% od 1 stycznia 2026 r. (względem stawek 2025)

  • +10% od 1 stycznia 2027 r. (względem stawek 2026)

• Uzasadnienie MF: wzrost siły nabywczej zwiększa dostępność alkoholu; aktualizacja „mapy drogowej” akcyzy z 2022 r. ma ograniczać negatywne skutki zdrowotne i dostosować obciążenia do realiów rynkowych; resort wskazuje też, że ceny alkoholu w Polsce są niższe niż w większości UE.

Opłata cukrowa (aktualizacja struktury i poziomów)

• Proponowane zmiany w komponentach opłaty cukrowej (w przeliczeniu na 1 litr napoju):

  • Składnik stały (do 5 g cukrów/100 ml lub słodzik): z 0,50 zł do 0,70 zł

  • Składnik zmienny (za każdy gram cukru powyżej 5 g/100 ml): z 0,05 zł do 0,10 zł

  • Dopłata za kofeinę/taurynę: z 0,10 zł do 1,00 zł

  • Maksymalny pułap opłaty: z 1,20 zł do 1,80 zł

MF zapowiada także uproszczenie systemu – m.in. przesunięcie obowiązku zapłaty na początek łańcucha dostaw oraz doprecyzowanie zasad obliczania i poboru.

W marcu 2025 r. weszły w życie zmiany techniczne w mechanice opłaty cukrowej: zróżnicowano wysokość „dodatkowej opłaty” za naruszenia (zamiast sztywnego 50% – do 25% lub do 50% w zależności od przewinienia), co miało zwiększyć proporcjonalność sankcji.

Wiceminister finansów tłumaczył, że skala podwyżek akcyzy w 2026–2027 r. będzie większa niż pierwotnie przewidywana „mapą drogową”, co ma ograniczać konsumpcję alkoholu przy rosnącej sile nabywczej.

Możliwe skutki dla cen i rynku

• Podwyżki akcyzy zwykle częściowo lub w całości przenoszą się w ceny detaliczne, co – w krótkim okresie – może podnieść ceny piwa, wina i mocnych alkoholi.

• Zmiany w opłacie cukrowej uderzą przede wszystkim w napoje słodzone, szczególnie te o wysokiej zawartości cukru i produkty energetyzujące z kofeiną/tauryną – podwyżki komponentów mogą zredukować „ekonomiczną dostępność” tych napojów.

• Branże alkoholowa i napojowa już sygnalizują obawy co do wpływu na sprzedaż i marże; media branżowe odnotowały, że skala wzrostu akcyzy jest istotna względem wcześniejszych założeń.

W komunikatach MF wybrzmiewają dwie motywacje: zdrowie publiczne (ograniczenie spożycia alkoholu i napojów słodzonych w obliczu rosnącej otyłości) oraz dopasowanie stawek do siły nabywczej i realiów cenowych w UE.