Prezydent Karol Nawrocki wygłosił 12 marca 2026 roku orędzie, w którym zapowiedział weto dla ustawy o unijnym programie SAFE, argumentując to obroną suwerenności i bezpieczeństwa państwa. Decyzja ta blokuje dostęp do pożyczki w wysokości około 185 miliardów złotych na inwestycje w obronność.

Program Security Action for Europe (SAFE) to unijny mechanizm pożyczkowy na inwestycje obronne, zaakceptowany dla Polski na kwotę 43,7 miliarda euro (ok. 185 mld zł), co stanowi największą pulę w UE. Środki miały trafić głównie do polskiego przemysłu zbrojeniowego, z niskim oprocentowaniem, dając oszczędności rzędu co najmniej 48 miliardów złotych w porównaniu do krajowego finansowania. Komisja Europejska zatwierdziła polski plan, umożliwiając zakupy sprzętu i rozwój technologii bez konieczności współpracy z innym krajem UE w pierwszym roku.

Skutki dla Wojska Polskiego

Wojsko Polskie traci dostęp do kluczowych funduszy na modernizację, co opóźnia zakupy uzbrojenia i rozwój rodzimego przemysłu zbrojeniowego. Premier Tusk zapowiedział plan B po spotkaniu z generałami, wskazując na blokadę środków dla armii w obliczu zagrożeń międzynarodowych. Bez SAFE modernizacja armii spowalnia, co osłabia gotowość bojową w kontekście rosyjskich ataków hybrydowych.

Wpływ na Policję, Straż Graniczną i SOP

Policja, Straż Graniczna i Służba Ochrony Państwa (SOP) planowały 42 projekty za ponad 7 miliardów złotych z SAFE, w tym nowe systemy elektroniczne, wyposażenie i wzmocnienie granic wschodniej oraz morskiej. Wiceminister MSWiA ostrzegał, że brak tych środków eliminuje służby mundurowe z finansowania, uderzając w walkę z dywersją, nielegalną migracją i modernizację zapory na granicy z Ukrainą. To bezpośrednie osłabienie zdolności operacyjnych tych formacji.

Straty finansowe dla państwa

Blokada SAFE oznacza utratę tanich pożyczek, co podnosi koszty finansowania obronności o miliardy złotych rocznie – według analiz, krajowa alternatywa (tzw. „polski SAFE 0%”) generuje wyższe odsetki o ok. 3,82 mld zł rocznie. Ekonomiści Citi szacują minimalne oszczędności z UE na 48 mld zł, a brak tych środków obciąża budżet państwa dodatkowymi wydatkami. W perspektywie 5 lat skumulowane koszty odsetkowe mogą przekroczyć dziesiątki miliardów złotych.

Polityka zakupów: USA zamiast Polski?

Prezydent Nawrocki podkreśla kontynuację zakupów najnowocześniejszego sprzętu w USA i Korei Południowej, argumentując to sprawdzonymi sojusznikami i suwerennością.

W orędziu Nawrocki stwierdził, że SAFE zagraża niezależności militarnej, preferując zakupy poza UE dla pewności dostaw bez unijnych warunków. Krytycy wskazują, że to osłabia polski przemysł zbrojeniowy, który miał być beneficjentem SAFE, na rzecz zagranicznych dostawców.

Oskarżenia o kłamstwa w orędziu

W orędziu Nawrocki nazwał SAFE zagrożeniem dla suwerenności i bezpieczeństwa ekonomicznego, mimo że program wspiera polski przemysł i nie wstrzymuje środków (KE już zaakceptowała plan). Przeciwnicy wskazują na „ściemę i kłamstwa” w narracji o „polskim SAFE 0%”, bo krajowe finansowanie jest droższe o miliardy. Nawrocki mówił o braku pewności wypłat, choć inne kraje UE już otrzymują środki. Sondaż Opinia24 pokazuje, że 53% Polaków uważa, iż prezydent powinien podpisać ustawę.

Decyzja o wecie prowokuje spór polityczny – rząd Tuska krytykuje brak rozsądku, a Nawrocki stawia na długofalowe interesy Polski. Bez SAFE państwo ryzykuje opóźnienia w obronności i wyższe koszty, co może wpłynąć na bezpieczeństwo narodowe.