Walentynki i święty Walenty – o co tu chodzi?

Czas czytania: 2 min.

Walentynki, święto zakochanych obchodzone 14 lutego, ma długą i złożoną historię, której początki sięgają starożytnego Rzymu. Choć współcześnie kojarzone jest głównie z miłością romantyczną, jego korzenie są znacznie bardziej skomplikowane.

Początki Walentynek wiążą się z rzymskim festiwalem Luperkalia, obchodzonym w połowie lutego. Było to święto płodności, podczas którego odbywały się różne rytuały mające zapewnić urodzaj i pomyślność. Niektórzy historycy sugerują, że chrześcijański dzień św. Walentego zastąpił to pogańskie święto, choć bezpośrednie powiązanie między nimi jest kwestionowane przez część badaczy.

Święty Walenty, patron zakochanych, to postać otoczona legendą i tajemnicą. W rzeczywistości mogło istnieć kilku świętych o tym imieniu, których historie z czasem połączyły się w jedną. Najczęściej wymieniane są dwie postacie:

1. Walenty z Rzymu – kapłan żyjący w III wieku n.e., który według legendy potajemnie udzielał ślubów chrześcijańskim parom, wbrew zakazowi cesarza Klaudiusza II.

2. Walenty z Terni – biskup, również żyjący w III wieku, znany z uzdrawiania chorych.

Obie te postacie miały ponieść męczeńską śmierć z rąk Rzymian za szerzenie chrześcijaństwa. Według jednej z najbardziej rozpowszechnionych legend, Walenty został uwięziony za udzielanie ślubów chrześcijańskim żołnierzom. W więzieniu zaprzyjaźnił się z córką strażnika, którą miał uzdrowić ze ślepoty. Przed egzekucją wysłał do niej list podpisany „Od Twojego Walentego”, co miało dać początek tradycji wysyłania walentynek.

Dzień św. Walentego jako święto religijne został ustanowiony przez papieża Gelazjusza I w 496 roku. Jednak romantyczne konotacje tego dnia pojawiły się znacznie później, w średniowieczu. Kluczową rolę w tym procesie odegrał angielski poeta Geoffrey Chaucer. W swoim poemacie „Parlament Ptaków” z 1375 roku powiązał dzień św. Walentego z dobieraniem się ptaków w pary, co zapoczątkowało tradycję kojarzenia tego dnia z miłością.

W kolejnych wiekach tradycja ta rozwijała się, szczególnie w Anglii i Francji. W XVI wieku zaczęto wymieniać się kartkami z miłosnymi wyznaniami, a w XIX wieku rozpoczęła się masowa produkcja walentynek. W Stanach Zjednoczonych komercjalizacja święta nabrała rozpędu w połowie XIX wieku, gdy Esther Howland zaczęła masowo produkować kartki walentynkowe1.

Dziś Walentynki są obchodzone w wielu krajach na całym świecie, choć w różny sposób. W niektórych regionach zachowały charakter religijny, w innych stały się świeckim świętem miłości. Tradycyjne prezenty to kwiaty (szczególnie czerwone róże), czekoladki, biżuteria i kartki z miłosnymi wyznaniami.

Warto zauważyć, że mimo popularności, Walentynki budzą też kontrowersje. Krytycy zarzucają im nadmierną komercjalizację i sztuczność. W niektórych krajach, jak Indie czy Iran, święto spotyka się z oporem jako „zachodnia” tradycja obca lokalnej kulturze.

Podsumowując, historia Walentynek to fascynująca opowieść o tym, jak starożytne tradycje, chrześcijańskie legendy i średniowieczna poezja połączyły się, tworząc współczesne święto miłości. Święty Walenty, kimkolwiek był naprawdę, stał się symbolem romantycznej miłości, inspirując przez wieki poetów, artystów i zakochanych na całym świecie.